Back

ⓘ Historia. A historia é a ciencia que ten como obxecto de estudo o pasado da humanidade e como método o propio das ciencias sociais. Tamén se denomina historia a ..



                                               

Family Dog (serie de televisión)

Family Dog é unha serie de televisión animada estadounidense creada por Brad Bird que se emitiu orixinalmente dende o 23 de xuño até o 28 de xullo de 1993 a través de CBS. Conta a historia dunha familia suburbana, os Binsfords, a través dos ollos do seu can chamado Jonah. A serie foi a primeira colaboración entre os produtores executivos Steven Spielberg e Tim Burton. Atrasado durante anos e mal recibido pola crítica, este programa foi cualificado como "un dos maiores fiascos na historia da animación televisiva, tanto a nivel creativo como comercial, a pesar e en moitos sentidos como conse ...

                                               

Historia de regibus Gothorum, Vandalorum et Suevorum

A Historia de regibus Gothorum, Vandalorum e Suevorum é a historia dos godos, entre 265 e 624, escrita en latín por Isidoro de Sevilla. É unha relato moi condensado e, por mor da diversidade de fontes, ás veces, resulta moi contraditorio e mesmo, demasiado literario. Tras narra-la historia dos godos, continúa coa dos vándalos e, finalmente, cun relato separado referido á historia dos suevos.

                                               

Amblin

Amblin é unha curtametraxe estadounidense de 1968 escrita e dirixida por Steven Spielberg. Foi a primeira produción completada por Spielberg completamente rodada en 35 mm. O filme ten como tema o amor durante a era hippy, a finais da década de 1960, e conta a historia dun home e unha muller novos que se coñecen no deserto. O filme converteuse no nome da empresa de produción de Spielberg, Amblin Entertainment.

                                               

Poltergeist (filme de 1982)

Poltergeist é un filme estadounidense de 1982 dirixido por Tobe Hooper e escrito por Steven Spielberg, Michael Grais e Mark Victor a partir dunha historia de Spielberg. Está protagonizado por JoBeth Williams, Craig T. Nelson, Heather ORourke e Beatrice Straight, e foi producido por Spielberg e Frank Marshall. O filme céntrase nunha familia cuxa casa é invadida por pantasmas que secuestran á súa filla.

                                               

Xoán Zonaras

Sobre a vida de Xoán Zonaras, só se sabe o que contan as súas propias obras. Debido a que menciona a segunda voda do emperador Manuel I Comneno, que tivo lugar o 25 de decembro de 1161, só puido ser xefe da chancelería imperial baixo os emperadores Xoán II Comneno 1118–1143 ou Manuel I 1143–1180. Zonaras foi drungario da garda, un dos xuíces máis importantes do imperio, no século XII.

                                               

A League of Their Own

A League of Their Own é un filme estadounidense de 1992 dirixido por Penny Marshall. É un drama/comedia deportivo que conta unha historia ficticia sobre a All-American Girls Professional Baseball League. Está protagonizado por Geena Davis, Tom Hanks, Madonna, Rosie ODonnell e Lori Petty. O guión foi escrito por Lowell Ganz e Babaloo Mandel a partir dunha historia de Kelly Candaele e Kim Wilson. En 2012, A League of Their Own foi escollido para a súa preservación no National Film Registry da Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América por ser "cultural, histórica ou esteticamente s ...

Historia
                                     

ⓘ Historia

A historia é a ciencia que ten como obxecto de estudo o pasado da humanidade e como método o propio das ciencias sociais. Tamén se denomina historia ao período histórico que transcorre desde a aparición da escritura ata a actualidade.

Máis aló das acepcións propias da ciencia histórica, historia na linguaxe usual é a narración de calquera suceso, ata de sucesos imaxinarios de mentiras sexa o seu propósito o engano, o pracer estético ou calquera outro ficción histórica. Pola contra, o propósito da ciencia histórica é a fixación fiel dos feitos e interpretalos aténdose a criterios de obxectividade; aínda que a posibilidade de cumprimento de tales propósitos e o grao en que sexa posible son en si mesmos obxectos de debate.

En medicina utilízase o concepto de historia clínica para o rexistro de datos sanitarios significativos dun paciente, que se remontan ata o seu nacemento ou ata a súa herdanza xenética.

Á súa vez, chamamos historia ao pasado mesmo, e, ata, pode falarse dunha historia natural na que a humanidade non estaba presente.

Ese uso do termo historia faino equivalente a cambio no tempo. Nese sentido contraponse ao concepto de filosofía, equivalente a esencia ou permanencia. Para calquera campo do coñecemento, pódese ter unha perspectiva histórica -o cambio- ou ben filosófica -a súa esencia-. De feito, pode facerse iso para a historia mesma véxase tempo histórico e para o tempo mesmo véxase Unha breve historia do tempo A Brief History of Time de Stephen Hawking, libro de divulgación sobre cosmoloxía).

                                     

1. Historia como ciencia

Dentro da popular división entre ciencias e letras ou humanidades, téndese a clasificar á historia entre as disciplinas humanísticas xunto con outras ciencias sociais tamén denominadas ciencias humanas; ou ata se a chega a considerar como unha ponte entre ambos os dous campos, ao incorporar a metodoloxía destas a aquelas. A ambigüidade desa división do coñecemento humano, e o cuestionamento da súa conveniencia, levou ao chamado debate das dúas culturas.

Non todos os historiadores aceptan a identificación da historia cunha ciencia social, ao consideralo unha redución nos seus métodos e obxectivos, comparables cos da arte se basean na imaxinación. Os partidarios da súa condición científica son a maior parte dos historiadores da segunda metade do século XX e do século XXI. Boa parte deles, desde unha perspectiva multidisciplinar, mentres os demais citados facíano á súa vez coas anteriores e con outras, como a socioloxía e a antropoloxía. Isto non quere dicir que entre eles alcancen unha posición común sobre as consecuencias metodolóxicas da aspiración da historia ao rigor científico, nin moito menos que propoñan un determinismo que non propóñen polo menos desde a revolución einsteniana de comezos do século XX nin as chamadas ciencias duras. Pola súa banda, os historiadores menos proclives a considerar científica a súa actividade tampouco defenden un límite estrito que imposibilitaría de forma total o coñecemento da historia e a súa transmisión; de feito dun modo xeral aceptan se someten aos mecanismos institucionais, académicos de práctica científica existentes en historia e comparables aos doutras ciencias.

A utilización que fai a historia doutras disciplinas como instrumentos para obter, procesar e interpretar datos do pasado permite falar de disciplinas auxiliares da historia de metodoloxía moi diferente, cuxa subordinación ou autonomía depende dos fins aos que estas mesmas se apliquen.

                                     

2. Historia como disciplina académica

O rexistro de anais e crónicas foi en moitas civilizacións un oficio ligado a un cargo institucional público, controlado polo estado. Sima Qian denominado pai da Historia na cultura chinesa inaugurou nesa civilización os rexistros históricos oficiais burocratizados século II a. C. A crítica do musulmán Ibn Khaldun Muqaddima - Prolegómenos á Historia Universal -, 1377 ao xeito tradicional de facer historia non tivo consecuencias inmediatas, sendo considerado un precedente da renovación da metodoloxía da historia e da filosofía da historia que non se iniciou ata o século XIX, froito da evolución da historiografía en Europa Occidental. Entre tanto, os cronistas oficiais casteláns e das Indias deron paso na España ilustrada do século XVIII á fundación da Real Academia da Historia; institucións similares existen noutros países.

A docencia da historia no ensino obrigatorio foi unha das bases da construción nacional desde o século XIX. proceso simultáneo á proliferación das cátedras de historia nas universidades e a creación de todo tipo de institucións públicas e privadas ; así como publicacións dedicadas á historia.

No ensino medio da maior parte dos países, os programas de historia deseñáronse como parte esencial do currículo. En especial a agregación de historia presente nos lycées franceses desde 1830 adquiriu co tempo un prestixio social incomparable cos cargos similares noutros sistemas educativos e que caracterizou o elitismo da escola laica republicana ata finais do século XX.

A ese proceso de institucionalización, seguiu a especialización e subdivisión da disciplina con diferentes sesgos temporais, temáticos, historias sectoriais ligadas a outras disciplinas, ou centrada en calquera tipo de cuestión particular. Ante a atomización do campo de estudo, tamén se realizaron distintas propostas que consideran a necesidade de superar esas subdivisións coa procura dunha perspectiva holística historia das civilizacións e historia total ou o seu enfoque inverso microhistoria.

O Premio Nacional de Historia de Chile -bianual, a unha personalidade- de España -a unha obra publicada cada ano- e o Premio Príncipe de Asturias de Ciencias Sociais a unha personalidade do ámbito da historia, a xeografía ou outras ciencias sociais son os máis altos recoñecementos da investigación histórica no ámbito castelanfalante, mentres que no ámbito anglosaxón existe unha das versións do Premio Pulitzer. O Premio Nobel de Literatura, que pode recaer en historiadores, só o fixo en dúas ocasións. Desde unha perspectiva máis propia da consideración actual da historia como unha ciencia social, o Premio Nobel de Economía foi concedido a Robert Fogel e Douglass North en 1993.

                                     

3. Historia como escritura

A identificación do concepto de historia coa narración escrita do pasado produce, por unha banda, a súa confusión co termo historiografía historia chámase á vez ao obxecto estudado, á ciencia que o estuda e ao documento resultado dese estudo; e por outro xustifica o emprego do termo prehistoria para o período de tempo anterior á aparición da escritura, reservándose o nome historia para o período posterior.

Segundo ese uso restritivo, a maior parte da humanidade queda fóra da historia, non tanto porque non accede persoalmente á lectura e a escritura, senón porque os reflectidos no discurso histórico foron sempre moi poucos, e grupos enteiros quedan invisibilizados, co que foi obxecto de preocupación dalgúns historiadores a reconstrución da visión de los vencidos Miguel León-Portilla e History from below Historia desde abaixo en galego).

O mesmo ocorre con gran número de pobos e culturas as consideradas como culturas primitivas, nunha terminoloxía xa desfasada da antropoloxía clásica que non teñen historia. O tópico idealízaos ao considerar que son pobos felices. Entran nela cando se produce o seu contacto, habitualmente destrutivo aculturación, con civilizacións sociedades complexas, con escritura. Ata nese momento non son propiamente obxecto da historia senón da protohistoria historia realizada a partir das fontes escritas producidas polos que xeralmente son os seus pobos colonizadores por oposición aos pobos indíxenas. No entanto, independentemente de que os historiadores e os antropólogos ideoloxicamente teñan unha tendencia etnocentrista eurocentrista, sinocentrista ou indixenista ou, de forma oposta, multiculturalista ou relativista cultural, existe a posibilidade de obter ou reconstruír un relato fiable dos acontecementos que afectan a un grupo humano utilizando outras metodoloxías: fontes arqueolóxicas cultura material ou historia oral. En boa parte, esta diferenza é artificial, e non necesariamente nova: o mesmo Heródoto non pode senón usar ese tipo de fontes documentais cando redacta a que se considera a primeira Historia, ou polo menos acuña o termo, na Grecia do século V a.C para que o tempo non abata o recordo das accións dos homes e que as grandes empresas acometidas, xa sexa polos gregos, xa polos bárbaros, non caian en esquecemento; dá, tamén, razón do conflito que puxo a estes dous pobos na lide. Así comeza a súa obra titulada Ἱστορίαι, seminal para a ciencia histórica, e que adoita denominarse en galego Os nove libros de historia. A lide citada son as guerras médicas e a loita entre os gregos e os bárbaros asiáticos, especialmente persas.



                                     

4. Etimoloxía

A palabra historia deriva do grego antigo ἱστορία, do verbo ἱστορεῖν "investigar". De alí pasou ao latín historia, que evolucionou no galego medial a estoria ou estorea, reintroducíndose posteriormente a palabra historia como un cultismo na súa forma latina orixinal.

A etimoloxía remota procede do protoindoeuropeo *wid-tor-, da raíz *weid-, "saber, ver" construción hipotética. presente tamén na palabras latinas idea ou visión, nas xermánicas wit, wise ou wisdom, a sánscrita vedas, e as eslavas videti ou vedati, e noutras linguas da familia indoeuropea.

A palabra antiga grega ἱστορία foi usada por Aristóteles no seu Περί Τά Ζωα Ιστορία. O termo derivábase de ἵστωρ. Pódense atopar usos de ἵστωρ nos himnos homéricos, Heráclito, o xuramento dos efebos atenienses e nas inscricións beocias nun sentido legal, cun significado similar a "xuíz" ou "testemuña". O trazo aspirado é problemático, e non se presenta na palabra cognata grega eídomai "aparecer". A forma historeîn "inquirir", é unha derivación xónica, que se expandiu primeiro na Grecia clásica e máis tarde na civilización helenística.

                                     

5. Historia, historiografía e historioloxía

No estudo da historia convén diferenciar tres conceptos ás veces usados laxamente e que poden chegar a ser confundidos entre si:

  • A historiografía é o conxunto de técnicas e métodos propostos para describir os feitos históricos acontecidos e rexistrados. A correcta praxe da historiografía require o emprego correcto do método histórico e o sometemento aos requerimentos típicos do método científico. Tamén denominase historiografía á produción literaria dos historiadores, e ás escolas, agrupacións ou tendencias dos historiadores mesmos.
  • A historioloxía ou "teoría da historia" é o conxunto de explicacións, métodos e teorías sobre como, por que e en que medida dánse certo tipo de feitos históricos e tendencias sociopolíticas en determinados lugares e non noutros. O termo foi introducido por José Ortega y Gasset e o dicionario de Irindo defíneo como: teoría da historia, especialmente a que se refire á estrutura, ás leis e ás condicións da realidade histórica.
  • A historia como conxunto de feitos realmente acontecidos no pasado da humanidade; aínda que moi frecuentemente enténdanse restritivamente como feitos históricos unicamente aos acontecementos transcendentes, os que teñen un alcance o suficientemente amplo como para ser útiles para a comprensión de feitos posteriores, ou polo menos os que son interpretados así desde a perspectiva do historiador que os destaca ou considera dignos de recordo memoria histórica. A selección deses feitos é cuestión de debate, pois cada unha das interpretacións da historia pon o protagonismo da historia suxeito histórico nun ou outro lugar, o que determina que datos considerar feitos relevantes. Os partidarios dunha historia política, militar, cultural, ou das institucións non coincidirán cos partidarios dunha historia económica e social; oposición expresada nos termos marxistas de superestrutura e estrutura ou o unamuniano de intrahistoria.

É imposible ignorar a polisemia e a superposición destes tres termos, pero simplificando ao máximo: a historia son os feitos do pasado; a historiografía é a ciencia da historia; e a historioloxía é a epistemoloxía ou teoría da historia.

                                     

6. Filosofía da historia

A filosofía da historia é a rama da filosofía que concirne ao significado da historia humana, se é que o ten, e non debe confundirse nin coa historioloxía, nin coa historiografía, dos que se separa claramente. Na súa orixe especula un posible fin teleolóxico do seu desenvolvemento, ou sexa, pregúntase se hai un deseño, propósito, principio director ou finalidade no proceso da historia humana. Non debe confundirse cos tres conceptos anteriores, dos que se separa claramente. Se o seu obxecto é a verdade ou o deber ser, se a historia é cíclica ou lineal, ou existe a idea de progreso nela, son materias que debate a filosofía da historia.

                                     

7. Fins e xustificación da historia

Tampouco deben confundirse os supostos fins teleolóxicos do home na historia cos fins da historia é dicir, a xustificación da propia historia como memoria da humanidade. Se a historia é unha ciencia social e humana, non pode abstraerse de porqué se encarga de estudar os procesos sociais: explicar os feitos e eventos do pasado, sexa polo coñecemento mesmo, sexa por que nos axudan a comprender o presente: Cicerón bautizou á historia como mestra da vida, e como el Cervantes, que tamén a chamou nai da verdade. Benedetto Croce remarcou a forte implicación do pasado no presente coa súa toda historia é historia contemporánea. A historia, ao estudar os feitos e procesos do pasado humano, é un útil para a comprensión do presente e expón posibilidades para o futuro. Salustio chegou a dicir que entre as distintas ocupacións que se exercitan co enxeño, o recordo dos feitos do pasado ocupa un lugar destacado pola súa grande utilidade. Un tópico moi difundido atribuído a George Santayana advirte que os pobos que non coñecen a súa historia están condenados a repetila, aínda que outro tópico atribuído a Carlos Marx indique á súa vez que cando se repite faino unha vez como traxedia e a segunda como farsa.

A radical importancia diso baséase en que a historia, como a medicina, é unha das ciencias en que o suxeito investigador coincide co obxecto a estudar. De aí a gran responsabilidade do historiador: a historia ten unha proxección ao futuro pola súa potencia transformadora como ferramenta de cambio social; e aos profesionais que a manexan, os historiadores, élles aplicable o que Marx dixo dos filósofos ata agora encargáronse de interpretar o mundo e do que se trata é de transformalo. No entanto, desde outra perspectiva preténdese unha investigación desinteresada para a obxectividade na ciencia histórica. Aínda que chegar a coñecer os feitos tal como foron, como pretendía Leopold von Ranke, é imposible, si é un imperativo da investigación histórica achegarse ao máximo a ese obxectivo, e ademais facelo cunha perspectiva tal que sitúe os feitos no seu contexto, de modo que ao coñecemento factual engádase o entendemento de o que realmente pasou ; e aínda que sexa inevitable que sesgos de todo tipo alteren a forma en que tal entendemento prodúcese, polo menos ser conscientes de cales poden ser e en que grao actúan.

Véxase tamén Historiografía como produción historiográfica


                                     

8. División do tempo histórico

Non hai un acordo universal sobre a periodización da historia, aínda que si un consenso académico sobre os períodos da historia da civilización occidental, baseado nos termos acuñados inicialmente por Christoph Cellarius Idades Antiga, Media e Moderna, que puña ao mundo clásico grecorromano e o seu Renacemento como os feitos determinantes para a división; e que actualmente é de aplicación xeral. A acusación de eurocentrismo que se fai a tal periodización non impide que sexa a máis utilizada, por ser a que responde precisamente ao desenvolvemento dos procesos históricos que produciron o mundo contemporáneo.

O problema de calquera periodización é facela coherente en termos sincrónicos e diacrónicos, é dicir: que sexa válida tanto para o transcurso do tempo nun único lugar, como para o que ocorre ao mesmo tempo en distintos ámbitos espaciais. Cumprir ambos os requisitos resulta difícil cando os fenómenos que orixinan o comezo dun período nun lugar especialmente o Próximo Oriente, Asia Central ou China tardan en difundirse ou xurdir endoxenamente noutros lugares, que á súa vez poden estar máis ou menos próximos e conectados como Europa Occidental ou a África subsahariana, ou máis ou menos afastados e desconectados como América ou Oceanía. Para responder a todo iso, os modelos de periodización inclúen termos intermedios e períodos de solapamento xustaposición de características distintas ou transición aparición paulatina das novidades ou características mixtas entre o período que empeza e o que termina. A didáctica da historia axúdase frecuentemente de diferentes tipos de representación gráfica da sucesión de feitos e procesos no tempo e no espazo.

                                     

8.1. División do tempo histórico Prehistoria

  • Paleolítico inferior. Primeiras formas de talla lítica de instrumentos Olduvaiense ou modo 1 e Achelense ou modo 2, asociados a restos fósiles de homínidos: Australopithecus, Homo habilis e Homo ergaster África sudoriental, Homo erectus estendido por todo o antigo Continente; Homo antecessor e Homo heidelbergensis específicos de Europa -sitio de Atapuerca-.
  • Paleolítico superior. Ligado á cultura material asociada ao Homo sapiens moderno: o modo 4 ; desde fai 35.000 anos ata fai 10.000 anos aproximadamente. Xa non hai cambios significativos para a paleoantropoloxía no rexistro fósil; as variacións entre distintos grupos son moito máis sutís: as estudadas tradicionalmente pola antropoloxía física e que se coñecían como razas humanas, e que a moderna xenética de poboacións estuda con renovadas metodoloxías xenética molecular. Xunto coa paleo-lingüística pretende reconstruír as migracións primitivas.
  • Paleolítico etimolóxicamente Antiga Idade da Pedra, pola pedra tallada. Os feitos máis decisivos son os ligados á evolución humana, no físico, e á evolución cultural primitiva utilización de ferramentas e do lume e desenvolvemento de distintos tipos de colaboración e conduta social primitiva; destacadamente o linguaxe. Os grupos sociais non superarían o tamaño de hordas, cunha densidade de poboación inferior a un habitante por quilómetro cadrado. A economía limitábase a unha relación depredadora co medio ambiente caza, pesca e recolección, o que non impedía un impacto notable primeira humanización do paisaxe natural e extincións provocadas pola presión da actividade humana nos ecosistemas onde se introduce.
  • Paleolítico medio. Ligado a cambios na cultura material Musteriense ou modo 3 e nas especies de homínidos Home de Neanderthal en Europa, Homo sapiens arcaico en África -Homes de Kibish-, desde fai 130.000 anos ata fai 35.000 anos aproximadamente.
  • Prehistoria. Desde a aparición do home, de datas incertas, hai máis de dous millóns de anos; ata a aparición da escritura, en torno ao IV milenio a. C.
  • Idade dos Metais. Desde o IV milenio a. C. ou máis tarde, segundo a zona, que aínda que é unha época xa histórica no Próximo Oriente Antigo, é aínda prehistórica na maior parte do mundo. Innovacións tecnolóxicas de difusión paulatina. Algunhas aldeas se amurallan e aumentan de tamaño ata transformarse en cidades. A economía e a sociedade faise máis complexa. O tránsito á historia darase cando se complete a formación das sociedades complexascivilizacións con estado e relixión institucionalizada, que producirán a escritura.
  • Neolítico etimolóxicamente "nova Idade da Pedra", pola pedra pulimentada: modo 5. Do VIII milenio a. C. ao IV milenio a. C. aproximadamente. O seu inicio en cada zona está ligado ao desenvolvemento da denominada Revolución neolítica: substitución da economía depredadora caza, pesca e recolección pola economía produtora agricultura e gandería, o que intensificou extraordinariamente a densidade de poboación de crecemento limitado -réxime demográfico antigo- e o impacto no medio ambiente. Aparición da cerámica, substitución do nomadismo polo sedentarismo asentamentos estables ou aldeas. Tivo lugar a partir do VIII milenio a. C. no Crecente Fértil do Oriente Próximo, e difundiuse cara ao norte de África e Europa en España a partir do VI milenio a. C. e Asia. A aparición da agricultura e a gandería produciuse de forma endóxena noutras zonas do mundo con seguridade en América, de forma menos clara noutras zonas.
  • Calcolítico ou Idade do Cobre III milenio a. C. aproximadamente, en Europa Occidental.
  • Idade de Ferro.
  • Idade de Bronce II milenio a. C. aproximadamente, en Europa Occidental).
  • Mesolítico / Epipaleolítico / Protoneolítico. Período de transición, ligado aos cambios que produciu o fin da última glaciación. Desde o X milenio a. C. ata o VIII milenio a. C., aproximadamente. Nas zonas nas que significou unha transición cara ao neolítico denomínase mesolítico, mentres que no resto, nas que só significa unha fase de continuación do paleolítico, denomínase epipaleolítico.O protoneolítico é a fase final do mesolítico, e segue ao epipaleolítico.Basicamente é unha prolongación cultural do epipaleolítico e da cultura Aziliense.
                                     

8.2. División do tempo histórico Inicio

Desenvolvemento da escritura como consecuencia da aparición dos primeiros estados. IV milenio a. C. en Sumeria

                                     

8.3. División do tempo histórico Protohistoria

Período de solapamento: as civilizacións que desenvolven escritura deixan constancia escrita non só de si mesmas, senón doutros pobos que non o fixeron. Habitualmente os pobos colonizadores son os que deixan testemuño histórico da súa relación cos pobos indíxenas por exemplo, dos pobos prerromanos.

                                     

8.4. División do tempo histórico Idade Antiga

É a época histórica que coincide co xurdimento e desenvolvemento das primeiras civilizacións ou civilizacións antigas.

  • Antigüidade tardía: De validez restrinxida a Occidente, é un período de transición, desde a crise do século III ata Carlomagno ou a chegada do Islam a Europa século VIII, en que o Imperio Romano entra en decadencia e sofre o impacto das invasións xermánicas, novas relixións monoteístas cristianismo e islam imponse como relixións dominantes e o modo de produción escravista substitúese polo modo de produción feudal. En Oriente sobrevive o Imperio Bizantino rehelenizado.
  • Nacemento da civilización no Antigo Oriente Próximo ás veces denominado Antigüidade temperá. Primeiros estados en Mesopotamia, Antigo Exipto, Levante Mediterráneo Fenicia, Antigo Israel e o resto do Mediterráneo Oriental civilizacións anatólicas -hititas-, e exeas -minoica e micénica-; con moi pouca relación con eses núcleos na India cultura do val do Indo, a China; de forma endóxena na América precolombiana e nalgunhas culturas da África subsahariana.
  • Antigüidade clásica: Entre o século VIII a.C e o século II. De validez restrinxida ás civilizacións grega e romana, caracterizadas pola cultura clásica termo de grande ambigüidade, que no seu aspecto espacial e temporal pode considerarse ampliado a todo o Próximo Oriente polo helenismo posterior ao Imperio de Alexandre Magno e ao Mediterráneo occidental polo helenizado Imperio romano; ou restrinxido ao período clásico da arte grega -século V a.C e século IV a.C-; ou de forma aínda máis estrita reducido ao século de Pericles -a Atenas de mediados do século V-, e uns precoces conceptos de liberdade, democracia e cidadanía que se baseaban paradoxicamente na submisión doutros pobos e a utilización intensiva da forza de traballo escrava. Ambas as civilizacións contaban as súas eras desde datas do século VIII a.C a primeira olimpíada ou a fundación de Roma, respectivamente. Simultaneamente desenvolveuse o Imperio Persa, que ocupa o espazo intermedio e pon en contacto as civilizacións mediterráneas coas civilizacións asiáticas, especialmente a hindú, mentres que as civilizacións do Extremo Oriente, como a chinesa, desenvólvense de forma practicamente independente, e as americanas en total desconexión.


                                     

8.5. División do tempo histórico Galerías de imaxes da Idade Antiga

1 Na figura representada aparecen tropas uniformadas e en formación, carros de guerra e a figura destacada dun líder. Os inimigos vencidos son pisoteados polos cabalos ou sometidos.

2 Fragmento dun cráter ático de figuras negras, Selinunte, século VI a. C. contemporánea ás reformas de Clístenes. O equipamento militar para o combate corpo a corpo casco, lanza é similar ao que usarán os hoplitas, pero eles loitan agrupados en falanxes, e o escudo estará deseñado para protexer tanto ao compañeiro de filas como ao que o leva.

3 As lexións romanas loitan contra os godos, que nos séculos seguintes período das invasións bárbaras contribuirán decisivamente tanto á continuidade como á caída do Imperio Romano, tras a que instaurarán algúns dos máis importantes reinos xermánicos da Alta Idade Media.

4 As civilizacións mesoamericanas desenvolveron unha cultura peculiar ligada á guerra ritualizada entre cidades-estado rivais, que incluía o sacrificio dos prisioneiros para garantir a orde cosmolóxica, ademais dunha antropofaxia de debatida consideración.

1 O Código de Hammurabi, criado por volta de 1700 a. C., é un dos mais antigos conxuntos de leis xamais encontrados, e un dos exemplos mellor preservados deste tipo de documento da antiga Mesopotamia.

2 Os miles de guerreiros do exército de terracota Xian, século III a. C. servían para garantir o eterno mandato de Qin Shihuang, autoproclamado primeiro emperador da China, medorento dos innumerables inimigos cuxa vinganza esperaba na vida logo da morte. As civilizacións extremo-orientais caracterizáronse pola súa continuidade, que non se viu interrompida pola discontinuidad entre Idade Antiga e Idade Media propia da civilización occidental. Especialmente a civilización chinesa, o exemplo máis estable de imperio hidráulico, viu a repetición aparentemente perpetua de ciclos dinásticos de auxe interpretado tradicionalmente como premio por respectar o equilibrio do mandato do ceo, descomposición interna interpretada como consecuencia do desequilibrio ao non respectalo e invasións exteriores interpretadas como castigo e oportunidade de reiniciar o ciclo, que continuou ata o século XX.

3 O acueduto de Segovia, unha construción utilitaria romana de finais do século I, segue determinando a personalidade dunha cidade contemporánea, xunto con outros fitos da súa historia como as murallas ou a catedral. Outras mostras da pervivencia da romanización na actualidade son a lingua, o dereito, a relixión etc.

                                     

8.6. División do tempo histórico Idade Media

De validez restrinxida a Occidente, desde a caída do Imperio Romano de Occidente século V ata a caída do Imperio Romano de Oriente século XV. Nun período tan prolongado producíronse dinámicas moi complexas, que pouco teñen que ver cos tópicos de illamento, inmovilismo e escurantismo con que se definía desde a perspectiva da modernidade, que a infravaloraba como un paréntese de atraso e descontinuidade entre unha mitificada idade antiga e o seu renacemento na moderna.

  • Baixa Idade Media: Do século XI ao século XV. Ás veces restrínxese ao século XIV e ao século XV, como crise do século XIV ou crise da Idade Media; denominándose o período do século XI ao século XIII como Plenitude da Idade Media. Prodúcese unha revolución urbana e un aumento da actividade comercial e artesanal dunha burguesía primeiriza, á vez que se fortalece o poder das monarquías feudais. Os poderes universais Pontificado e Imperio enfróntanse e entran en crise. As Cruzadas demostran a capacidade de expansión europea cara ao oriente do Mediterráneo, mentres en Al-Andalus España musulmá impoñense os reinos cristiáns do norte peninsular. A universidade medieval reelaborou o saber antigo a través da escolástica revolución do século XII. Nos séculos finais confórmanse os trazos que caracterizarán todo o período do Antigo Réxime: unha economía en transición do feudalismo ao capitalismo, unha sociedade estamental e unha monarquía autoritaria en transición á monarquía absoluta.
  • Alta Idade Media: século V ao século X. Unha época escura pola escaseza de fontes escritas, debida ao retroceso da vida urbana e da descomposición do poder político que caracterizan ao feudalismo. A Igrexa, sobre todo a través do monacato, convértese na única continuidade da tradición intelectual. A nobreza e o clero, vinculados familiarmente, son os señores que exercen o poder político, social e económico sobre os campesiños sometidos a servidume. Castelos e mosteiros imponse nunha paisaxe de bosques, baldíos e pequenas aldeas case incomunicadas.
                                     

8.7. División do tempo histórico Idade Moderna

De mediados ou finais do século XV a mediados ou finais do século XVIII. Tómase como fitos que marcan o seu comezo a Imprenta, a toma de Constantinopla polos turcos ou o descubrimento de América; como final, a Revolución Francesa, a Independencia dos Estados Unidos de América ou a Revolución Industrial. É por primeira vez, un período de validez case mundial, posto que para a maior parte do mundo coa excepción só parcial da China ou Xapón -que tras uns primeiros contactos optan por pecharse á influencia exterior en maior ou menor medida- ou de espazos recónditos de América, África e Oceanía -colonizados no século XIX-, significou a imposición da civilización occidental e a denominada economía-mundo. Iniciouse coa era dos descubrimentos e a expansión do imperio español e o portugués, mentres o mundo das ideas experimentaba as innovacións do Renacemento, a Reforma protestante e a Revolución científica; contrapesadas pola Contrarreforma e o Barroco. Mentres na Francia de Luís XIV triunfaba o absolutismo, noutras partes de Europa noroccidental facíano as primeiras revolucións burguesas que desafiaban ao Antigo Réxime revolución holandesa, revolución inglesa e no sur e leste do continente observábase un proceso de refeudalización. O eixo da civilización desprazouse da conca do Mediterráneo ao océano Atlántico. A crise do século XVII e os tratados de Westfalia reedificaron un novo equilibrio europeo que imposibilitaba as hexemonías española ou francesa, e que se mantivo durante o século XVIII, caracterizado intelectualmente pola Ilustración. Ao longo de todo o período vanse xestando os modernos conceptos de nación e estado.

                                     

8.8. División do tempo histórico Galería de imaxes da Idade contemporárea

1 A era nuclear inaugurouse en 1945, cando os Estados Unidos lanzaron en Hiroshima e Nagasaki as primeiras bombas atómicas. A Unión Soviética seguiuna no que se denominou carreira nuclear ou carreira de armamentos simultánea á carreira espacial, así como as outras tres potencias con dereito a veto no Consello de Seguridade de Nacións Unidas: Reino Unido, Francia e China. Outros países non asinantes do tratado de non proliferación nuclear desenvolveron este armamento: abertamente na India e Paquistán; sen recoñecelo Israel, Suráfrica -desmantelouno ao caer o réxime de apartheid- e talvez outros.

                                     

9. Véxase tamén

Outros artigos

  • Cliodinámica
  • Paleontoloxía
  • Xenealoxía
  • Historia de Europa
  • Historia de Galiza
  • Historiografía
  • Discurso narratoloxía
  • Historia de España
  • Historia do mundo actual
  • Historia ano a ano

Ligazóns externas

  • Historiantes ed. " Hayden White: "La historia no es una ciencia o es una ciencia falsa " en castelán.
  • Páxina crítica sobre a historia hoxe. en galego
                                               

Ace Eli and Rodger of the Skies

Ace Eli and Rodger of the Skies é un filme estadounidense de 1973 dirixido por John Erman. O argumento está baseado nunha historia de Steven Spielberg, e conta as aventuras dun piloto e o seu fillo voando polos Estados Unidos na década de 1920. Malia que Robertson foi un piloto na vida real, a maioría das escenas de voo foron rodadas polo especialista Frank Tallman.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →